หนึ่งในคำถามใหญ่ของคนที่กำลังสนใจรถไฟฟ้า คือ “แบตเตอรี่ EV ใช้ได้นานแค่ไหน” เพราะแบตเตอรี่ถือเป็นหัวใจสำคัญของรถไฟฟ้า และยังเป็นชิ้นส่วนที่หลายคนกังวลมากที่สุด ทั้งเรื่องค่าเปลี่ยนแบต ระยะทางที่ลดลง และราคาขายต่อในอนาคต
ล่าสุดมีเคสที่น่าสนใจจากต่างประเทศ เมื่อ Tesla Model 3 Standard Range Plus ปี 2019 คันหนึ่งวิ่งสะสมไปแล้วกว่า 380,000 ไมล์ หรือประมาณ 611,000 กิโลเมตร โดยยังใช้แบตเตอรี่แพ็กเดิมจากโรงงาน แต่ระยะทางที่รถแสดงผลลดลงจากเดิมพอสมควร
ตามรายงานของ Autoblog รถคันนี้เดิมมีระยะทางประมาณ 240 ไมล์ต่อการชาร์จเต็มหนึ่งครั้ง หรือประมาณ 386 กิโลเมตร แต่หลังจากใช้งานหนักจนแตะระดับ 380,000 ไมล์ ระยะทางที่แสดงลดลงเหลือประมาณ 158 ไมล์ หรือราว 254 กิโลเมตร คิดเป็นการลดลงประมาณ 34.2%
แบตเตอรี่เสื่อมจริง แต่รถยังใช้งานได้
ตัวเลขการเสื่อมของแบตเตอรี่ในเคสนี้ถือว่าเห็นได้ชัด เพราะระยะทางลดลงมากกว่า 1 ใน 3 จากตอนรถใหม่ แต่ประเด็นสำคัญคือรถยังสามารถใช้งานได้จริง และยังไม่ได้เปลี่ยนแบตเตอรี่ใหม่
ถ้ามองในแง่ของอายุการใช้งาน นี่เป็นเคสที่น่าสนใจมาก เพราะระยะทาง 611,000 กิโลเมตรถือว่าสูงมากสำหรับรถยนต์หนึ่งคัน ไม่ว่าจะเป็นรถไฟฟ้าหรือรถเครื่องยนต์สันดาปทั่วไป รถน้ำมันจำนวนไม่น้อยเมื่อวิ่งถึงระดับนี้อาจต้องซ่อมใหญ่ เปลี่ยนเครื่อง หรือมีค่าใช้จ่ายด้านระบบส่งกำลังจำนวนมากแล้ว
กรณีนี้จึงช่วยสะท้อนว่าแบตเตอรี่รถ EV สามารถใช้งานได้ยาวนานกว่าที่หลายคนกังวล แม้ระยะทางจะลดลงตามอายุและการใช้งานหนักก็ตาม
ทดสอบวิ่งจริงบนทางหลวง ได้ประมาณ 222 กม.
นอกจากตัวเลขระยะทางที่รถแสดงผลแล้ว ยังมีการทดสอบวิ่งจริงโดยช่อง YouTube Drive Protected ในแคนาดา โดยนำ Tesla Model 3 คันนี้ไปวิ่งบนทางหลวงด้วยความเร็วคงที่ประมาณ 68 ไมล์ต่อชั่วโมง หรือราว 109 กม./ชม.
ผลทดสอบพบว่ารถสามารถวิ่งได้ประมาณ 138.3 ไมล์ หรือประมาณ 222.5 กิโลเมตร จากแบตเตอรี่เต็มจนถึง 0% โดยมีประสิทธิภาพประมาณ 4.27 ไมล์ต่อ kWh ซึ่งถือว่ายังอยู่ในระดับที่ใช้งานได้ แม้รถจะผ่านการใช้งานหนักมากแล้วก็ตาม
ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นภาพมากขึ้นว่า แม้ระยะทางที่แสดงจะลดเหลือ 158 ไมล์ แต่ในการทดสอบจริง รถยังสามารถวิ่งได้เกิน 200 กิโลเมตร ซึ่งยังเพียงพอสำหรับการใช้งานประจำวันของหลายคน
ระยะทางลด 34% น่ากังวลไหม
ถ้ามองแค่ตัวเลข 34.2% อาจดูเหมือนแบตเสื่อมเยอะ แต่ต้องไม่ลืมว่ารถคันนี้วิ่งไปแล้วกว่า 611,000 กิโลเมตร ซึ่งถือว่าเป็นการใช้งานหนักมาก และไม่ได้เป็นระยะทางที่ผู้ใช้ทั่วไปจะไปถึงได้ง่าย ๆ
สำหรับคนใช้รถทั่วไปที่ขับปีละประมาณ 20,000-30,000 กิโลเมตร การจะวิ่งถึงระดับ 600,000 กิโลเมตร อาจต้องใช้เวลานานกว่า 20 ปี ดังนั้นเคสนี้จึงไม่ควรถูกมองว่า “รถ EV แบตเสื่อมง่าย” แต่ควรมองว่าเป็นตัวอย่างของรถไฟฟ้าที่ถูกใช้งานอย่างหนักมาก และยังสามารถวิ่งต่อได้
ในอีกมุมหนึ่ง เคสนี้ก็เป็นสัญญาณเตือนว่าแบตเตอรี่ EV มีการเสื่อมจริงตามระยะทางและอายุการใช้งาน โดยเฉพาะรถที่วิ่งเยอะ ชาร์จบ่อย หรือใช้งานหนักต่อเนื่อง ผู้ซื้อรถ EV มือสองจึงควรตรวจสอบสุขภาพแบตเตอรี่ก่อนตัดสินใจ
คนซื้อ EV มือสองควรดูอะไรจากเคสนี้
สำหรับคนที่กำลังมองหา Tesla Model 3 มือสอง หรือรถ EV มือสองรุ่นอื่น ๆ เคสนี้ให้บทเรียนสำคัญหลายอย่าง
อย่างแรกคือ ระยะไมล์หรือเลขกิโลเมตรสะสมยังเป็นสิ่งสำคัญ รถ EV ที่วิ่งเยอะมากย่อมมีโอกาสที่ระยะทางต่อชาร์จจะลดลง แม้ระบบขับเคลื่อนไฟฟ้าจะมีชิ้นส่วนน้อยกว่ารถน้ำมันก็ตาม
อย่างที่สองคือ ควรดูสุขภาพแบตเตอรี่ ไม่ใช่ดูแค่สภาพภายนอกหรือราคาขาย เพราะรถ EV ที่ภายนอกดูดี แต่แบตเตอรี่เสื่อมมาก อาจทำให้ประสบการณ์ใช้งานจริงไม่ดีเท่าที่คาด
อย่างที่สามคือ ต้องดูพฤติกรรมการใช้งานเดิม เช่น รถเคยถูกใช้เป็นรถรับส่งระยะไกลหรือไม่ ชาร์จ DC บ่อยแค่ไหน มีประวัติซ่อมบำรุงหรือไม่ และระยะทางที่แสดงเมื่อชาร์จเต็มยังเหลือเท่าไร
ถ้าจะซื้อรถ EV มือสอง โดยเฉพาะ Tesla Model 3 มือสอง ควรเช็กอย่างน้อย 4 เรื่องนี้
- ระยะทางสะสมของรถ
- ระยะทางที่แสดงเมื่อชาร์จเต็ม
- ประวัติการชาร์จและการใช้งาน
- สถานะประกันแบตเตอรี่และมอเตอร์
มุมบวกของรถ EV คือยังใช้งานได้ แม้แบตเสื่อม
สิ่งที่น่าสนใจของเคสนี้คือ แม้แบตเตอรี่จะเสื่อมไปมากพอสมควร แต่รถไม่ได้หยุดใช้งานทันที ระยะทางที่เหลือราว 200 กิโลเมตรในการวิ่งจริงยังพอใช้ได้สำหรับการเดินทางในเมือง หรือการใช้งานประจำวันที่ไม่ได้ต้องขับทางไกลมาก
นี่ทำให้เห็นว่าแบตเตอรี่ EV ไม่ได้เสื่อมแบบ “หมดสภาพทันที” แต่จะค่อย ๆ ลดความจุลงตามเวลาและการใช้งาน คล้ายกับแบตเตอรี่สมาร์ตโฟนหรือโน้ตบุ๊ก เพียงแต่แบตรถยนต์มีขนาดใหญ่กว่าและมีระบบจัดการอุณหภูมิที่ซับซ้อนกว่า
สำหรับเจ้าของรถ EV สิ่งที่ต้องยอมรับคือ เมื่อรถมีอายุมากขึ้น ระยะทางต่อการชาร์จหนึ่งครั้งจะลดลง แต่ถ้าระยะทางที่เหลือยังเพียงพอกับการใช้งานประจำวัน รถก็ยังสามารถใช้งานต่อได้โดยไม่จำเป็นต้องรีบเปลี่ยนแบตทันที
สรุป: Tesla Model 3 คันนี้พิสูจน์ว่าแบต EV อยู่ได้นาน แต่ไม่ได้แปลว่าไม่เสื่อม
กรณี Tesla Model 3 ปี 2019 ที่วิ่งไปแล้วกว่า 380,000 ไมล์ หรือประมาณ 611,000 กิโลเมตร โดยยังใช้แบตเตอรี่เดิม ถือเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจมากของอายุการใช้งานรถไฟฟ้าในโลกจริง
ด้านหนึ่ง มันช่วยลดความกังวลว่าแบตรถ EV จะพังเร็ว เพราะแม้วิ่งหนักระดับหลายแสนกิโลเมตร รถก็ยังใช้งานได้จริง แต่อีกด้านหนึ่งก็ยืนยันว่าแบตเตอรี่มีการเสื่อมตามระยะทาง โดยในเคสนี้ระยะทางลดลงประมาณ 34.2% จากตอนรถใหม่
สำหรับคนที่กำลังจะซื้อรถ EV ใหม่ ข่าวนี้ถือเป็นสัญญาณที่ดีว่าแบตเตอรี่รถไฟฟ้ามีความทนทานมากขึ้นเรื่อย ๆ ส่วนคนที่กำลังมองหา EV มือสอง ควรใช้เคสนี้เป็นเครื่องเตือนใจว่าอย่าดูแค่ราคาและปีรถ แต่ต้องดูสุขภาพแบตเตอรี่ ระยะทางที่เหลือ และประวัติการใช้งานจริงควบคู่กันด้วย
โดยรวมแล้ว Tesla Model 3 คันนี้ไม่ได้บอกว่าแบตเตอรี่ EV ไม่มีวันเสื่อม แต่บอกเราว่า แม้แบตจะเสื่อม รถไฟฟ้าก็ยังสามารถมีอายุการใช้งานที่ยาวนานมากได้ ถ้าระบบหลักยังสมบูรณ์และระยะทางที่เหลือยังตอบโจทย์การใช้งานของเจ้าของรถอยู่ แกรมมี่
